"Stan Wyjątkowy". Kulisy weta prezydenta. Rząd wprowadzi SAFE bez Nawrockiego. Glapiński ukarany przez Tuska
Pan prezydent zebrał już ponad dwa tuziny wet. Ale to jest szczególne — stanowi prawdziwą perłę w prezydenckiej koronie. Zgodnie z przewidywaniami twórców słuchowiska politycznego "Stan Wyjątkowy" Andrzeja Stankiewicza i Kamila Dziubki, prezydent zawetował ustawę wdrażającą w Polsce unijny program SAFE. To warta prawie 200 mld zł zbrojeniowa pożyczka rozpisana na 45 lat. Nawrocki mnoży swe argumenty przeciw SAFE, ale zasadnicze powody są dwa. Po pierwsze — nie chce zadzierać ze swym patronem w Białym Domu, który zażądał weta, bo nie chce, żeby Unia wzmacniała własną zbrojeniówkę i ograniczała zakupy z USA. A po drugie, Nawrocki jest zdeklarowanym przeciwnikiem Unii Europejskiej i nie zamierza się godzić na kredyt, który wiąże Polskę z UE na niemal pół wieku. Pan prezydent chce, żeby Polska opuściła Unię nieporównanie szybciej, niż za 45 lat, więc nie mógł się zgodzić, by kredyt utrudniał polexit.
15 marca 2026
Weto od tygodni było pewne, a to co wokół SAFE robią prezydent i premier to polityczna gra obliczona na osłabienie przeciwnika. Twórcy "Stanu Wyjątkowego" wchodzą za kulisy starcia Nawrocki-Tusk i pokazują polityczną rozgrywkę obu stron. Odłóżmy na bok meritum dotyczące unijnego SAFE — w tej historii to najmniej istotne. Bo starcie o SAFE to czysta polityka.
Z kilku powodów SAFE stanowił dla Nawrockiego bardzo poważne ryzyko
Od kilku miesięcy otoczenie prezydenta zdawało sobie sprawę, że SAFE — czyli Security Action for Europe — to będzie kluczowy temat polityczny, najważniejszy od rozpoczęcia kadencji. Z kilku powodów SAFE stanowił dla Nawrockiego bardzo poważne ryzyko. Przede wszystkim — było widać, że rząd zrobi z SAFE swój sukces. Wszak idea programu zrodziła się za polskiej prezydencji w UE z inicjatywy rządu Tuska, który zbudował koalicję m.in. z krajami skandynawskimi oraz Grecją. To właśnie za naszej prezydencji w maju 2025 r. Rada UE — w której zasiadają przedstawiciele państw członkowskich — zaakceptowała SAFE.
W rozporządzeniu Rady UE czytamy: "Unia musi znacznie zwiększyć wysiłki na rzecz samodzielnego zapewnienia obrony. Niedawne pogorszenie sytuacji zwiększyło poziom zagrożenia dla Unii i wymaga od państw członkowskich, by uruchomiły w związku z nadzwyczajną sytuacją ogromne wydatki publiczne w celu powiększenia europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego. W związku z tym zwiększa się potrzeba, żeby przyspieszyć, w duchu solidarności, udzielanie wsparcia unijnego tym państwom członkowskim, które mogą być zagrożone poważnymi trudnościami ze względu na konieczność ogromnych inwestycji publicznych mogących mieć wpływ na ich sytuację gospodarczą. Biorąc pod uwagę zagrożenia dla granic lądowych, powietrznych i morskich Unii, a w konsekwencji potrzebę zaangażowania się w ogromne inwestycje publiczne, taka solidarność ma szczególne znaczenie dla tych państw członkowskich, które są najbardziej narażone na zagrożenia wojskowe. Pod tym względem zagrożenia ze strony Rosji i Białorusi są szczególnie pilne i istotne. Ze względu na czas potrzebny na opracowanie produktów i zwiększenie odpowiednich zdolności produkcyjnych w całej Unii, Unia musi jak najszybciej rozpocząć udzielanie wsparcia tym państwom członkowskim, tak aby mogły one bardzo szybko składać zamówienia, zwiększyć przewidywalność dla sektora przemysłu obronnego i zachęcić go do inwestowania, w bardzo krótkim czasie, we wzmocnienie zdolności produkcyjnych".
Gdyby Nawrocki zawetował SAFE bez wcześniejszego przygotowania, mógłby zaliczyć sondażowy cios
A zatem za program SAFE wyraźnie stała intencja pomocy Unii dla krajów narażonych na atak Rosji. Było przy tym oczywiste, że większość opinii publicznej poprze unijną pożyczkę zbrojeniową, bo Polacy chcą wzmocnienia armii, obawiając się agresywnej polityki Władimira Putina.
Biorąc to wszystko pod uwagę, Nawrocki miał dwa wyjścia. Po pierwsze, mógł próbować podłączyć się pod SAFE. Tyle że to oznaczało współpracę z rządem. A Nawrocki miał złe doświadczenia. Rzucił się do współpracy z Tuskiem podczas pierwszego kryzysu bezpieczeństwa podczas swej prezydentury — gdy na początku września minionego roku nad Polskę nadleciały chmary ruskich dronów. Żaden z nich nie wiedział, czy to prowokacja, czy początek ataku — dlatego współpracowali ręka w rękę.
Takie działanie Nawrockiego zostało chłodno przyjęte na prawicy — zwłaszcza na Nowogrodzkiej — dlatego też prezydent szybko zaczął się dystansować od kooperacji z Tuskiem, nawet w kwestiach bezpieczeństwa. A zatem — wracając do SAFE — współpraca z rządem była ostatnią rzeczą, o której marzył Nawrocki.
W takiej sytuacji prezydent musiał się przygotować na konfrontację — czyli sprzeciw wobec SAFE. Gdyby Nawrocki zawetował SAFE bez żadnego wcześniejszego przygotowania, mógłby zaliczyć sondażowy cios. Właśnie dlatego, że można było zakładać, iż większość Polaków — w tym jego wyborcy — poprzez unijną pożyczkę na zakup broni, bo nawet oni bardziej obawiają się Putina, niż nie lubią Unii. Dlatego też Kancelaria Prezydenta rozpoczęła operację obliczoną na przygotowanie prawicowej bazy Nawrockiego na sprzeciw wobec SAFE.
Kto wymyślił "SAFE O proc."? Profesor związany z Lewicą
Niezauważone przeszło spotkanie Nawrockiego z prof. Grzegorzem Kołodką, ekscentrycznym ekonomistą, byłym ministrem finansów w rządach SLD. Rozmawiali pod koniec października — gdy Unia już od niemal pół roku wdrażała SAFE.
Dwa miesiące wcześniej Kołodko ogłosił plan wykorzystania rezerw NBP do wzmocnienia armii. Mówił wówczas w Radiu RMF24, że rezerwy NBP przekraczają poziom konieczny dla gwarantowania bezpieczeństwa finansowego, więc z tych pieniędzy można wesprzeć zakup uzbrojenia. Zwracał uwagę, że przekazanie części rezerw NBP na potrzeby wydatków rządu, wymagałoby zgody władz banku oraz prezydenta. No więc zaprosił go prezydent, który zaprosił później prezesa NBP Adama Glapińskiego.
Ekonomiczna myśl Kołodki stała się dla Kancelarii Prezydenta kołem ratunkowym. Nad przełożeniem jej na projekt ustawy pracował doradca prezydenta Leszek Skiba, były wiceminister finansów i prezes banku Pekao SA w rządach PiS. Tak zrodził się pomysł, by — w uproszeniu — wykorzystać to, że wzrosła wartość ponad 500 ton złota, które NBP ma w skarbcu.
To nie znaczy, że już jesienią — po audiencji dla Kołodki — Nawrocki był zdecydowany na weto. To znaczy, że brał je pod uwagę i intensywnie szukał alibi. Sytuacja stała się dla niego trudniejsza po tym, gdy nagłego zwrotu w sprawie SAFE dokonał Jarosław Kaczyński. Jeszcze jesienią politycy PiS zajmujący się armią, na czele z byłym ministrem obrony Mariuszem Błaszczakiem, chwalili SAFE, domagając się od rządu, żeby jak najwięcej kasy ściągnął do polskiej zbrojeniówki.
Prezes uznał jednak, że jest za duże ryzyko, że SAFE okaże się sukcesem Tuska i ułatwi Koalicji Obywatelskiej zdobycie paru punktów przed wyborami parlamentarnymi w 2027 r. Dlatego użył wszystkich sił i środków, żeby zaatakować SAFE — wykorzystał posłów PiS, media społecznościowe i prawicowe telewizje. Kaczyński rozpętał prawdziwą histerię, w której SAFE było przedstawiane jako diaboliczny, niemiecki plan rzucenia Polski na kolana.
Dla Kaczyńskiego rozpętanie wojny wokół SAFE miało jeszcze jeden cel — zmuszenie Nawrockiego do weta. To był test na to, czy prezydent po pół roku kadencji spróbuje się postawić. Skoro już raz — gdy ruskie drony wleciały nad Polskę — Nawrocki poszedł na współpracę z Tuskiem, to Kaczyński chciał go ostatecznie zdyscyplinować.
Kiedy Nawrocki ściągnął Glapińskiego na wspólną konferencję i kilka dni temu ogłosił "SAFE 0 proc.", to stało się jasne, że będzie weto do SAFE europejskiego. Pal licho, że odciął się od tego pomysłu Kołodko, który przekonuje, że został źle zrozumiany. Profesor zrobił swoje, profesor może odejść.
Opowieść o mitycznym złocie, skrytym w skarbcach NBP
Standardem Nawrockiego jest to, że — aby osłabić polityczne skutki wet — odmawiając podpisu pod konkretnymi ustawami, z miejsca proponuje własne, alternatywne projekty. Doskonale wie, że nigdy nie wejdą w życie, bo nie po to są pisane, aby weszły. Pisane są po to, aby przekonywać wyborców Nawrockiego, że pan prezydent czuwa, neguje złe przepisy rządu, z miejsca proponując lepsze.
Tym razem — w sprawie SAFE — musiała zostać przeprowadzona podobna operacja, ale w niespotkanej wcześniej skali. Tak właśnie zrodził się "SAFE 0 proc." — projekt ustawy, nad którym pracował Skiba, a Kancelaria Prezydenta wciągnęła do współpracy także Adama Glapińskiego.
W propagandowej rozgrywce wokół SAFE ważne są słowa. Skoro pożyczka unijna oprocentowana jest na 3 proc., to Kancelaria Prezydenta musiała wymyślić coś, co będzie się nazywało lepiej. Stąd "polski" SAFE i to rzekomo oprocentowany na 0 proc., bo to — niczym w reklamie — dobrze brzmi. Stąd prosta i zrozumiała dla wyborców bez wiedzy ekonomicznej opowieść o mitycznym złocie, skrytym w skarbcach NBP, które można sprzedać, żeby kupić za nie broń.
Nawrocki mnoży swe argumenty przeciw SAFE, ale zasadnicze powody — poza naciskami Kaczyńskiego — są dwa. Po pierwsze: gorącymi przeciwnikami SAFE są Amerykanie, którzy żądali weta. Amerykańskie firmy chcą nadal sprzedawać broń do krajów UE, w tym sensie SAFE jako program odbudowy przemysłu zbrojeniowego w Europie jest im nie na rękę. Nawrocki może iść na wojnę z każdym, tylko nie z Donaldem Trumpem — jest przekonany, że wsparcie prezydenta USA i jego ludzi od kampanii pomogło mu wygrać wybory. I liczy na kolejną kadencję.
Po drugie, Nawrocki jest zdeklarowanym przeciwnikiem Unii Europejskiej i nie zamierza się godzić na kredyt, który wiąże Polskę z UE na niemal pół wieku. Mógł to rozważać tylko taktycznie — żeby nie narazić się na utratę poparcia. Wiemy, że na podpis pod SAFE namawiali go bliscy Mateuszowi Morawieckiemu politycy PiS — szef prezydenckiego Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz i były wiceszef MSZ Paweł Jabłoński.
Nawrocki jest zdeklarowanym przeciwnikiem Unii Europejskiej i nie chce się wiązać kredytami z UE
Źródeł antyunijnych poglądów należy szukać w politycznej młodości Nawrockiego. W czasie studiów Nawrocki działał w Samoobronie. Na początku lat dwutysięcznych lider tej partii Andrzej Lepper należał do najbardziej zdecydowanych przeciwników integracji europejskiej w polskim Sejmie. Przed referendum w czerwcu 2003 r. dotyczącym przystąpienia Polski do Unii Europejskiej Samoobrona wzywała do głosowania przeciwko. Dla kontrastu — PiS opowiadało się wówczas za integracją z UE.
W tym samym okresie Nawrocki sympatyzował również ze środowiskiem politycznym pisma "Opcja na prawo". Było to nacjonalistyczne czasopismo stanowiące ważny punkt odniesienia dla środowisk otwarcie wrogich Unii Europejskiej. Część jego autorów — podobnie jak działacze Samoobrony — spoglądała przy tym z pewną życzliwością na Wschód. Na łamach pisma publikowali m.in. Wojciech Cejrowski, Janusz Korwin-Mikke, Grzegorz Braun i Stanisław Michalkiewicz.
Od tamtego czasu poglądy Nawrockiego zasadniczo się nie zmieniły. On nie jest ani eurorealistą, ani eurosceptykiem — te określenia sugerowałyby przecież jakąś formę kompromisu z Unią. W istocie Nawrocki uważa, że Polska powinna z Unii wyjść, a właściwie — że nigdy nie powinna do Unii wchodzić.
Nie mówi o tym wprost tylko dlatego, że dobrze rozumie, iż polityczny moment na takie deklaracje jeszcze nie nadszedł. Ale wystarczy popatrzeć na niektóre jego kroki — choćby wysłanie do Sejmu projektu ustawy sądowej, wedle której sędziowie kwestionujący legalność powołań neosędziów mogliby trafić za kraty na 10 lat. Ci sędziowie kwestionujący legalność neosędziów wprost odwołują się do orzeczeń unijnego Trybunału Sprawiedliwości UE — słowem Nawrocki chce karać odsiadką za realizowanie w Polsce prawa unijnego.
Plan B. Tak rząd obejdzie weto prezydenta
Wbrew pozorom, weto niezbyt rządowi szkodzi. Wyrzucona przez prezydenta ustawa nie dotyczyła bowiem zgody na wzięcie pożyczki z Brukseli. Ustawa określała jedynie, w jaki sposób te pieniądze mają być procedowane w Polsce. Zdając sobie sprawę, że Nawrocki przygotowuje podglebie pod weto, rząd szykował się na "plan B", czyli analizował, jak inaczej zarządzać środkami z SAFE.
Po pierwsze rząd przyjął uchwałę, zobowiązującą ministra obrony Władysława Kosiniaka-Kamysza oraz ministra finansów Andrzeja Domańskiego do podpisania z Unią umowy pożyczki. Po drugie, skoro nie ma nowej ustawy, to pieniądze będą wydawane zgodnie z przepisami z czasów PiS — chodzi o ustawę o obronie ojczyzny, ukochane dziecko Jarosława Kaczyńskiego.
Ustawa ta stworzyła Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, który stanowi główny mechanizm finansowania modernizacji polskiej armii. Fundusz jest osadzony w Banku Gospodarstwa Krajowego, czyli w banku dokonującym operacji finansowych dla skarbu państwa. I właściwie do FWSZ trafią środki z SAFE.
Problemów jest kilka, a nie są nieusuwalne. Po pierwsze z FWSZ może być finansowana tylko armia, a zawetowana ustawa SAFE zakładała także pieniądze dla policji i Straży Granicznej, a także środki na budowę infrastruktury przygranicznej.
W takiej sytuacji rząd może jednak próbować wydać na wojsko całe SAFE, a jednocześnie przesunąć z budżetu MON część środków na policję, SG czy budowę mostów. Po drugie — wedle zawetowanej ustawy od wydatków SAFE miał nie być naliczany VAT. W "planie B" nie da się tego zrobić, a zatem środki wydane na zakupy zbrojeniowe będą pomniejszone o kwotę VAT — czyli ok. 20 proc.
Ale to też nie jest tragedia dla rządu. Bo przecież to rząd pobiera VAT, a zatem to rząd nadal będzie miał te pieniądze. W dodatku będzie mógł je swobodniej wydawać, także na inne cele niż armia, bo środki z VAT nie są "znaczone", jak pieniądze z SAFE, które muszą być wydane na broń. Oczywiście, prezydent grozi rządowi, żeby nie próbował sztuczek. Ale w praktyce to machanie szabelką — Nawrocki nic nie może zrobić, żeby zablokować przyjęcie SAFE.
Nic nie może zrobić także z tym, że koalicja wyrzuci do kosza jego projekt "SAFE 0 proc.". Najbardziej zabawne jest to, że Nawrocki sam w projekcie napisał, że jego SAFE wcale nie będzie bezkosztowy, czyli 0 proc.
To dlatego, że środki na jego SAFE miałyby pochodzić m.in. z kredytów i pożyczek zaciąganych przez BGK oraz obligacji emitowanych przez ten bank. Nie ma kredytów, pożyczek ani obligacji na 0 proc.
W dodatku w projekcie Nawrockiego nie ma nic o złocie NBP. Jest za to informacja o tym, że NBP wpłacałby swój zysk do "sejfu Nawrockiego", jak twórcy "Stanu Wyjątkowego" nazywają nowy fundusz, który chciał utworzyć prezydent do zarządzania swym SAFE. Nie ma premiera, który by się na to zgodził, bo w tej chwili zysk NBP trafia niemal w całości do budżetu, więc rząd musiałby się zaakceptować trwałe zmniejszenie własnych dochodów. Inna rzecz, że od zmiany władzy szef NBP Adam Glapiński wykazuje wyłącznie straty i nie potrafi wytłumaczyć Tuskowi ani Domańskiemu, jak sprawi, że nagle po przyjęciu prezydenckiego SAFE w kasie banku centralnego pojawi się zysk.
Jest jedna ofiara wojny o SAFE. Panie i panowie — przed państwem Adam Glapiński
Na razie więc nie ma politycznych ofiar wojny o SAFE — wygląda na to, że i Tusk i Nawrocki uzyskali to, na czym im zależało. W planie Nawrockiego na rozegranie weta wokół unijnego SAFE ekonomicznie nie zgadza się wiele, ale politycznie zgadza się wszystko — jest szansa, że prezydent nie poniesie większych strat w swoim elektoracie z powodu weta.
Z kolei Tusk pokaże skuteczność, bo wdroży unijny SAFE mimo weta. Jednocześnie dostanie paliwo do oskarżania Nawrockiego o szkodzenie wojsku i przygotowywanie polexitu.
No może jest jedna ofiara. Jest nią Adam Glapiński. Powiedzmy to wprost — prezes NBP został zmuszony do firmowania projektu prezydenta. Znamy "Glapę" od lat i widzimy, jak cierpi dając twarz "sejfowi Nawrockiego".
Premier nie zamierza mu tego podarować. Tak jak zapowiadaliśmy tydzień temu, Donald Tusk nie podpisze zgody na drugą kadencję zastępczyni Glapińskiego w NBP Marty Kightley. A "Glapa" był już w tej sprawie potajemnie dogadany z rządem. Kadencja Kightley skończyła się 8 marca i od tego momentu Glapiński jest w zarządzie NBP osamotniony.
Marta Kightley odgrywała w NBP rolę absolutnie kluczową. Była nie tylko prawą ręką Glapińskiego. Jako pierwsza wiceprezes podpisywała wszystkie jego wydatki i w praktyce sankcjonowała kosztowne imperium, które prezes buduje wokół banku centralnego.
Kilka miesięcy temu Glapiński rozpoczął intensywne zabiegi o drugą kadencję pani Marty. Kluczowy był minister finansów Andrzej Domański, który ma bezpośredni dostęp do ucha premiera. Glapiński potajemnie spotykał się z Domańskim. Jednocześnie starał się mu pokazać, że potrafi się odwdzięczyć. Mimo że stan finansów publicznych budzi poważne obawy, bank centralny nagle złagodził swoje stanowisko wobec projektu budżetu.
Glapiński dawał do zrozumienia, iż w zamian za zgodę premiera przyhamuje krytykę rządu na rynkach finansowych. A w Radzie Polityki Pieniężnej będzie prowadził politykę monetarną tak, by jak najmniej uprzykrzyć życie rządowi. Ta taktyka doprowadziła zresztą do wojny w samym zarządzie NBP — część jego członków związanych z PiS wystąpiła przeciwko Glapińskiemu.
Wspólna konferencja z Nawrockim została uznana przez rząd za zerwanie negocjacji. Dziś Glapiński jest w NBP osamotniony, podobnie jak jego faktury. Zniknięcie Marty Kightley jest dla "Glapy" prawdziwym wstrząsem — stąd smutek i melancholia prezesa.
Poniżej streszczenie artykułu:
- Prezydent Nawrocki zawetował ustawę wdrażającą unijny program SAFE, co wywołało polityczne kontrowersje.
- Ustawa jest związana z pożyczką z Unii Europejskiej o wartości prawie 200 mld zł na zbrojenia.
- Główne powody weta to sprzeciw Nawrockiego wobec Unii i chęć zadowolenia swojego patrona w USA.
- Weto było zaplanowane, a rząd przygotował "plan B", aby obejść decyzję prezydenta.
- Program "SAFE 0 proc." zaproponowany przez Nawrockiego nie ma realnych szans na realizację.
Poniżej streszczenie artykułu:
- Adam Glapiński odegrał kluczową rolę w uzasadnianiu weta prezydenta Nawrockiego wobec programu SAFE, który został określony jako możliwa utrata suwerenności Polski.
- Program SAFE, stworzony przez Donalda Tuska, zakładał pożyczkę na zbrojenia w wysokości 43,7 miliarda euro, ale jego realizacja była uzależniona od warunkowości dotyczącej praworządności.
- Glapiński ułatwił Nawrockiemu wyjście z trudnej sytuacji, proponując wykorzystanie rezerw złota NBP jako alternatywę dla europejskiej pożyczki.
- Prezes NBP ma obsesję na punkcie złota, planując zwiększenie rezerw do 750 ton, co miałoby umiejscowić Polskę w czołówce państw pod względem ilości złota.
- Glapiński stara się utrzymać dobrą relację zarówno z prezydentem, jak i premierem, a jego przyszłość w NBP zadecyduje pakietowy deal pomiędzy politykami.
Poniżej streszczenie artykułu:
- Radosław Sikorski skrytykował paski w TV Republika, które uznał za przekraczające granice debaty publicznej.
- TV Republika sugerowała, że Donald Tusk działa na rzecz Niemiec i że unijny kredyt jest "toksyczny".
- Sikorski określił autorów pasków jako "obłąkanych".
- Minister zwrócił się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z pytaniem o tolerowanie takiego hejtu.
- Weto prezydenta wstrzymało ustawę o unijnej pożyczce w wysokości 43,7 mld euro na bezpieczeństwo.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz